Hoe gaan rijksmedewerkers in de praktijk om met informatie? En wat helpt hen om dit beter te doen? Het Leerhuis Informatiehuishouding onderzocht het informatiegedrag van 1.798 rijksmedewerkers. Een opvallende uitkomst: 97% vindt bewust omgaan met overheidsinformatie belangrijk, maar het knelpunt zit vooral in de vertaling naar de dagelijkse praktijk. Het onderzoek, waarvan de resultaten op 26 oktober 2026 officieel zijn gepresenteerd, laat per functiegroep zien waar het gedrag achterblijft en biedt concrete aanknopingspunten voor organisaties om goed informatiegedrag te stimuleren.
Benieuwd naar de onderzoeksresultaten met concrete handvatten om goed gedrag te stimuleren? Download hier de belangrijkste inzichten uit het gedragsonderzoek.
Van weten naar doen: wat helpt om gedrag te veranderen?
Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat kennis en motivatie alleen niet voldoende zijn. Medewerkers vertonen vaker gewenst informatiegedrag wanneer zij zich persoonlijk verantwoordelijk voelen voor de vindbaarheid van informatie, vertrouwen hebben in hun eigen vaardigheden en centraal opslaan een vaste gewoonte is.
Tegelijkertijd vormen ingesleten gewoontes en werkdruk belangrijke belemmeringen. Zo kan de gewoonte om documenten lokaal op te slaan hardnekkig zijn, ook wanneer medewerkers weten dat centraal opslaan beter is.
De onderzoekers adviseren organisaties daarom om minder nadruk te leggen op alleen bewustwording en kennisoverdracht, en meer op het daadwerkelijk mogelijk en makkelijk maken van gewenst gedrag. Bijvoorbeeld door aan te sluiten bij bestaande routines, praktische vaardigheden te versterken en interventies af te stemmen op specifieke functiegroepen.
Het onderzoek laat bovendien zien dat niet voor iedere doelgroep dezelfde aanpak werkt. De resultaten geven inzicht in het informatiegedrag van rijksmedewerkers in het algemeen en in de verschillen tussen functiegroepen, waaronder leidinggevenden, informatieprofessionals en ICT-medewerkers. Daarmee wordt duidelijk waar per doelgroep kansen liggen en welke factoren organisaties kunnen beïnvloeden om gewenst informatiegedrag te stimuleren.
Feestelijke presentatie onderzoeksresultaten
Op maandag 26 oktober werden de onderzoeksresultaten gepresenteerd tijdens een feestelijke bijeenkomst bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in Den Haag. Leo Peereboom, directeur Informatievoorziening en Inkoop (JenV), ontving het rapport uit handen van Jacqueline Rutjens, waarnemend directeur Open Overheid (BZK).
“Dit onderzoek laat overduidelijk zien dat verandering van gedrag, ook voor wat betreft Informatiehuishouding, begint bij onszelf. Het veranderen van onze gedragingen begint bij bewustzijn. Dit rapport geeft mij inzicht en handelingsperspectief om die acties en veranderingen in gang te zetten voor het ministerie van Justitie en Veiligheid die meerwaarde gaan generen om de volwassenheid op informatiehuishouding te doen laten groeien", zegt Peereboom.
Beeld: Hugo de Wolf
Jacqueline Rutjens overhandigt het gedragsonderzoeksrapport aan Leo Peereboom
Het Leerhuis helpt organisaties verder
Met dit onderzoek wil het Leerhuis niet alleen inzicht geven in informatiegedrag, maar vooral bijdragen aan verbetering in de praktijk.
Als eerste stap zijn daarom twee hand-outs ontwikkeld, die de belangrijkste onderzoeksinzichten vertalen naar concrete handvatten voor informatieprofessionals en leidinggevenden.
De komende periode vertaalt het Leerhuis de onderzoeksinzichten verder naar aanvullende hulpmiddelen, kennisdeling en leeractiviteiten voor onder andere informatieprofessionals, leidinggevenden en organisaties. Zo helpen we hen om gerichter te werken aan blijvende gedragsverandering.
Ga zelf aan de slag met de onderzoeksresultaten
Benieuwd wat de inzichten betekenen voor jouw werk of organisatie? Download de beschikbare publicaties:
- Samenvatting onderzoeksrapport
De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen op een rij. - Hand-out voor informatieprofessionals
Wat betekenen de resultaten voor jouw adviserende en ondersteunende rol? - Hand-out voor leidinggevenden
Hoe kun jij bijdragen aan beter informatiegedrag binnen je team?
Het volledige onderzoeksrapport ontvangen?
Wil je je verder verdiepen in het onderzoek? Het volledige onderzoeksrapport kun je opvragen door een e-mail te sturen naar leerhuis@nationaalarchief.nl.